Alles over de afwikkeling van een erfenis

Alles over de afwikkeling van een erfenis

Welkom. Op deze pagina lees je alles over de afwikkeling van een erfenis oftewel een nalatenschap. 

Het afwikkelen van een nalatenschap is een complex proces dat vaak zowel emotioneel als juridisch uitdagend kan zijn. We hopen je met de informatie op deze pagina de nodige duidelijkheid en ondersteuning te bieden. 

Check ook onze veelgestelde vragen pagina voor vragen en antwoorden over erven of neem direct contact op met een erfrecht advocaat

Hoe gaat de afwikkeling van een erfenis?

Hieronder vind je de belangrijkste stappen die genomen moeten worden bij de afwikkeling van een erfenis. 

Na het overlijden moet allereerst een officiële verklaring van overlijden verkregen worden door contact op te nemen met een arts. Deze verklaring is nodig om de overlijdensakte te kunnen laten opmaken door de gemeente.

Vervolgens is het belangrijk om te achterhalen of de overledene een testament heeft opgesteld. Dit kun je controleren via het Centraal Testamentenregister. Een testament bevat de specifieke wensen van de overledene met betrekking tot de verdeling van zijn of haar nalatenschap. Wat een testament is lees je hieronder. 

Na het vaststellen van het bestaan van een testament, wordt er een verklaring van erfrecht opgevraagd bij de notaris. Vervolgens moet een gedetailleerde boedelbeschrijving worden gemaakt. Hierbij worden alle bezittingen (zoals huizen, auto’s, bankrekeningen) en schulden (zoals hypotheken, leningen) van de overledene geïnventariseerd. Ook worden waardevolle bezittingen, zoals onroerend goed, getaxeerd. 

Op basis van de boedelbeschrijving beslissen erfgenamen of zij de nalatenschap zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden, of verwerpen. Na het nemen van een besluit over de aanvaarding van de erfenis, worden eventuele schulden van de overledene voldaan. Hierbij hebben schuldeisers voorrang bij de verdeling van de nalatenschap.

Indien nodig kunnen bezittingen, zoals een woning, verkocht worden om voldoende liquide middelen te verkrijgen voor de verdeling van de nalatenschap of om schulden af te lossen.

Tot slot wordt de nalatenschap verdeeld onder de erfgenamen, conform de bepalingen in het testament of volgens de wettelijke verdeling als er geen testament is. Deze verdeling omvat de overdracht van eigendommen, bankrekeningen, en andere bezittingen aan de respectievelijke erfgenamen.

Tot slot worden administratieve en fiscale verplichtingen worden afgehandeld, zoals het indienen van een aangifte erfbelasting en het wijzigen van eigendomsregistraties bij het Kadaster. Abonnementen en contracten op naam van de overledene worden beëindigd om verdere kosten te voorkomen en administratieve zaken correct af te ronden.

Wat is een testament?

Een testament is een schriftelijke verklaring waarin de testateur aangeeft wat er na zijn of haar overlijden met de bezittingen moet gebeuren. Dit document is van essentieel belang om de erfenis volgens de wensen van de overledene te verdelen. Zonder testament gelden de wettelijke regels van erfopvolging, die kunnen afwijken van de persoonlijke voorkeuren van de testateur.

Er zijn verschillende soorten testamenten. Een notarieel testament wordt opgesteld door een notaris en wordt in het Centraal Testamentenregister geregistreerd. Het voordeel hiervan is dat dit moeilijker te betwisten is en direct duidelijkheid geeft over de rechtsgeldigheid.  Een eigenhandig testament is volledig handgeschreven en ondertekend door de testateur zelf. Dit kan risicovol zijn als het niet aan de wettelijke eisen voldoet.   

Een testament kan op elk moment worden gewijzigd zolang de testateur wilsbekwaam is. Dit kan door een nieuw testament op te stellen of een codicil toe te voegen, een aanvulling op het bestaande testament voor kleinere wijzigingen.

Heb ik een verklaring van erfrecht nodig?

Een verklaring van erfrecht wordt vaak gevraagd door instanties zoals banken, verzekeringsmaatschappijen, pensioenfondsen of de Belastingdienst om te bevestigen wie gerechtigd is om de financiële zaken van de overledene af te handelen. Een verklaring van erfrecht kan bijvoorbeeld nodig zijn:

  • Om toegang te krijgen tot banktegoeden van de overledene.
  • Voor het overdragen van eigendommen, zoals een huis, dat deel uitmaakt van de nalatenschap.
  • Om uitkeringen te kunnen ontvangen of wijzigingen door te voeren in polissen.
  • Voor het indienen van de aangifte erfbelasting bij de belastingdienst.
Het hebben van een verklaring van erfrecht biedt duidelijkheid en zekerheid aan alle betrokken partijen bij de afwikkeling van een nalatenschap. 
 
Een verklaring van erfrecht kun je laten opstellen door een notaris. De notaris heeft relevante informatie nodig, zoals de identiteit van de overledene, eventueel zijn of haar testament en de namen van mogelijke erfgenamen. De notaris ondertekent de verklaring van erfrecht en registreert deze in het Centraal Testamentenregister.  

Wat is zuiver aanvaarden van een erfenis?

Zuiver aanvaarden, ook wel onvoorwaardelijke aanvaarding genoemd, houdt in dat je als erfgenaam alle rechten en plichten van de nalatenschap van de overledene accepteert. Dit betekent dat je zowel de bezittingen als de schulden overneemt. 

Als er meer schulden dan bezittingen zijn, ben je als erfgenaam verplicht deze schulden uit je eigen vermogen te voldoen.

Zuiver aanvaarden kan een verstandige keuze zijn in de volgende situaties:

  • Als de nalatenschap voornamelijk uit bezittingen bestaat en de schulden minimaal of niet aanwezig zijn, kan zuiver aanvaarden eenvoudig en voordelig zijn.

  • Als je in een sterke financiële positie verkeert en in staat bent eventuele schulden van de nalatenschap te voldoen zonder financiële problemen.

  • Bij een eenvoudige nalatenschap zonder complexe schulden of juridische complicaties, kan zuiver aanvaarden de meest praktische oplossing zijn.

Het zuiver aanvaarden van een erfenis gebeurt door uitdrukkelijke aanvaarding. Dit kan mondeling, schriftelijk of via een verklaring bij de notaris. Je kunt ook door bepaalde gedragingen aangeven dat je de erfenis zuiver aanvaardt. Bijvoorbeeld door het verkopen van bezittingen van de overledenen, het betalen van schulden uit de nalatenschap of het onttrekken van geld van de bankrekening van de overledene. 

 

Als je een nalatenschap zuiver aanvaardt, dan ben je volledig aansprakelijk voor alle schulden uit die nalatenschap. Dit betekent dus ook dat als de schulden hoger zijn dan de bezittingen, je het tekort vanuit jouw eigen vermogen moet betalen. 

Nadat je een erfenis zuiver aanvaard hebt, kun je dit niet meer terugdraaien. Je zit dan vast aan de bezittingen en de schulden. 

Het is dus belangrijk om goed geïnformeerd te zijn over de gevolgen van het zuiver aanvaarden van een erfenis. Onze erfrechtadvocaten kunnen je helpen bij het maken van de juiste afwegingen.

Wat is een boedelbeschrijving?

Een boedelbeschrijving is een inventarisatie van alle activa (bezittingen), passiva (schulden) en eventuele rechten van de overledene. In een boedelbeschrijving staan alle materiële en immateriële zaken die tot de nalatenschap behoren, zoals onroerend goed, bankrekeningen, aandelenportefeuilles en persoonlijke bezittingen zoals sieraden, kunstvoorwerpen en voertuigen. Schulden zoals hypotheekschulden, leningen, openstaande rekeningen en belastingverplichtingen worden ook opgenomen in de boedelbeschrijving.

Waarom is een boedelbeschrijving belangrijk bij de afwikkeling van een erfenis?

Een accurate boedelbeschrijving is nodig om te voldoen aan juridische en fiscale verplichtingen. Het biedt inzicht in de omvang van de nalatenschap en stelt de erfgenamen in staat om erfbelasting correct te berekenen en af te dragen.

Het helpt daarnaast bij het eerlijk verdelen van de bezittingen onder de erfgenamen volgens de wensen van de overledene zoals vastgelegd in het testament of volgens de wettelijke regels van erfopvolging.

Een gedegen boedelbeschrijving kan erfgenamen beschermen tegen onverwachte claims en aansprakelijkheden die mogelijk voortkomen uit de nalatenschap.

Het opstellen van een boedelbeschrijving is een zorgvuldig proces dat vaak wordt begeleid door een notaris of een gespecialiseerde jurist.

Erfenis verwerpen, hoe doe je dat?

Het verwerpen van een erfenis betekent dat een erfgenaam ervoor kiest om niet deel te nemen aan de afwikkeling van de nalatenschap. Door de erfenis te verwerpen, worden alle rechten en plichten met betrekking tot de nalatenschap van de overledene afgewezen. Dit kan verschillende redenen hebben, zoals het willen vermijden van eventuele schulden of verplichtingen die de nalatenschap met zich meebrengt. 

Je moet schriftelijk een verklaring afleggen waarin je verklaart dat je de erfenis verwerpt. Deze verklaring wordt vervolgens ingediend bij de rechtbank in het rechtsgebied waar de overledene woonde.

Dit moet binnen drie maanden na de dag waarop je bekend bent geworden met de nalatenschap gebeuren. Als de nalatenschap beneficiair is aanvaard, is de termijn drie maanden na de dag waarop je bekend bent geworden met het feit dat de nalatenschap negatief is.

Het is voorts belangrijk om geen acties te ondernemen die impliceren dat je de erfenis wilt aanvaarden. Handelingen zoals het accepteren van geld van de bankrekening van de overledene worden namelijk beschouwd als aanvaarding van de erfenis.

Denk eraan dat je door het verwerpen van een erfenis niet langer erfgenaam bent en dus ook geen rechten hebt op eventuele bezittingen van de overledene. Je bent dan ook niet aansprakelijk voor schulden en verplichtingen van de overledene, tenzij je daaraan hebt bijgedragen door nalatigheid. 

Wat is beneficiair aanvaarden?

Beneficiair aanvaarden betekent dat een erfgenaam de nalatenschap van de overledene accepteert, maar onder voorbehoud van de uitkomst van de boedelafwikkeling. Met andere woorden, je aanvaardt de erfenis niet in zijn geheel, maar alleen onder de voorwaarde dat de nalatenschap voldoende bezittingen heeft om alle schulden te dekken. Als achteraf blijkt dat de schulden de bezittingen overtreffen, ben je niet persoonlijk aansprakelijk voor de resterende schulden.

Beneficiair aanvaarden is met name van toepassing in de volgende situaties:

  • Als je niet precies op de hoogte bent van alle schulden van de overledene, kan beneficiair aanvaarden een veilige keuze zijn om te voorkomen dat je onverwachte schulden erft.

  • Bij nalatenschappen waarvan de omvang en samenstelling niet volledig duidelijk zijn, kan beneficiair aanvaarden helpen om de financiële risico’s te beperken.

  •  Als erfgenaam wil je voorkomen dat je persoonlijke bezittingen moeten worden aangesproken om eventuele schulden van de nalatenschap te betalen.

Om beneficiair te aanvaarden, leg je een verklaring af bij de rechtbank waarin je aangeeft dat je de nalatenschap beneficiair aanvaardt. Dit moet binnen drie maanden na de ontdekking van de nalatenschap gebeuren. Vervolgens wordt er een boedelbeschrijving opgesteld met daarin alle bezittingen en schulden van de overledene. De afwikkeling van de nalatenschap vindt plaats onder toezicht van de executeur of de erfgenaam die belast is met de afwikkeling. 

Als erfgenaam ben je alleen aansprakelijk tot de waarde van de bezittingen die je uit de nalatenschap ontvangt. Je persoonlijke bezittingen worden niet gebruikt om de schulden van de nalatenschap te betalen. Je privévermogen blijft beschermd tegen eventuele schuldeisers van de nalatenschap, zelfs als de schulden de bezittingen overtreffen.

Wat is het kindsdeel?

Het kindsdeel is het deel van de nalatenschap waarop een kind van de overledene wettelijk recht heeft. 

Bij het afwikkelen van een nalatenschap stel je eerst de totale waarde van alle bezittingen en schulden van de overledene vast op het moment van overlijden. Daarna bepaal je wie de erfgenamen zijn volgens de wettelijke verdeling. Vervolgens verdeel je de nalatenschap volgens de wettelijke regels. Hierbij ontvangt de echtgenoot of echtgenote meestal de helft van de nalatenschap en verdeel je de andere helft gelijk onder de kinderen.

In Nederland geldt de wettelijke verdeling als er geen testament is of als in het testament niet anders is bepaald. De wettelijke verdeling houdt in dat de langstlevende echtgenoot de volledige nalatenschap krijgt, maar de kinderen een vordering in geld hebben ter grootte van hun erfdeel (het kindsdeel) op de langstlevende echtgenoot.

De kinderen hebben recht op hun erfdeel, maar kunnen dit pas opeisen na het overlijden van de langstlevende echtgenoot of onder bepaalde omstandigheden, zoals bij een faillissement. Kinderen hebben in ieder geval altijd recht op informatie over de nalatenschap en de verdeling ervan. 

Als er een testament is, kan de verdeling van de nalatenschap anders zijn dan volgens de wettelijke verdeling. In een testament kan de erflater bepalen hoe de nalatenschap wordt verdeeld. Dit kan invloed hebben op de hoogte en de beschikbaarheid van het kindsdeel.

Meer informatie over dit onderwerp?

Wil je meer weten over de afwikkeling van een nalatenschap of heb je andere vragen op het gebied van erfrecht? Onze ervaren erfrechtadvocaten in Almelo, Tubbergen en Oldenzaal staan voor je klaar. 

Wil je eerst weten wat de kosten van een erfrecht advocaat zijn? Bezoek dan onze tarievenpagina of neem direct telefonisch contact met ons op. Wij werken niet op basis van gefinancierde rechtsbijstand/toevoeging. Als je daarvoor in aanmerking denkt te komen, dan kun je contact opnemen met het dichtstbijzijnde Juridisch Loket.

Juridisch secretaresse Kim verbindt je graag door met een erfrecht advocaat!